کاردرمانی سکته مغزی
سکته مغزی
با زبان ساده، اگر خونرسانی به قسمتی از مغز دچار اختلال یا متوقف بگردد، آنگاه آن قسمت از مغز عملکرد طبیعی خود را ندارد. به این حالت سکته مغزی می گویند.
سکته مغزی دو مدل دارد.
- ایسکمیک
- هموراژیک
مدل ایسکمیک، زمانی رخ می دهد. که خون رسانی به بخشی از مغز مسدود یا کاهش بیابد. این کار از دریافت اکسیژن و مواد مغذی به بافت مغز جلوگیری می کند. بنابراین سلول های مغز در عرض چند دقیقه شروع به مردن می کنند.
مدل هموراژیک، زمانی اتفاق می افتد. که یک رگ خونی در مغز نشت یا ترکیده می شود. بنابراین باعث خونریزی در مغز می شود. خون فشار بر سلول های مغز را افزایش می دهد و به آنها آسیب می رساند.
اگر شما یا کسی که با او هستید سکته مغزی کرده باشد. به زمان شروع علائم توجه کنید. برخی از درمان ها زمانی مؤثرتر هستند که بلافاصله پس از شروع سکته مغزی انجام شوند.
علائم و نشانه های سکته مغزی
کسی که سکته مغزی کرده است. در صحبت کردن و درک آنچه دیگران می گویند دچار اختلال و مشکل می شود. همچنین ممکن است گیج بشود. کلمات را نمی تواند بیان کند یا نمی تواند گفتار را درک کند.
بی حسی، ضعف یا فلج در صورت، بازو یا پا ایجاد می شود. این اغلب فقط یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار می دهد. فرد می تواند سعی کند هر دو دست خود را بالای سر بلند کند. اگر یک دست شروع به افتادن کند، ممکن است نشانه سکته باشد. همچنین هنگام تلاش برای لبخند زدن ممکن است یک طرف دهان آویزان شود.
ممکن است مشکلات بینایی در یک یا هر دو چشم ایجاد بشود. همچنین فرد ناگهان در یک یا هر دو
چشم دچار تاری یا سیاهی دید بشود. یا اینکه فرد مضاعف یا دو بینی ببیند. علاوه برا این سردرد ناگهانی و شدید ممکن است از علائم سکته مغزی باشد. استفراغ، سرگیجه و تغییر در هوشیاری همراه با سردرد ممکن است، رخ دهد. کسی که دچار سکته مغزی شده است. ممکن است در راه رفتن دچار لغزش بشود. یا اینکه تعادل یا هماهنگی خود را از دست بدهد.
درمان بیمار سکته مغزی
پس از سکته مغزی، افراد ممکن است؛ برای انجام فعالیت های روزمره زندگی؛ مانند خوردن، حمام کردن یا لباس پوشیدن دچار مشکل بشوند.
خوشبختانه، کاردرمانگران به صورت ویژه و تخصصی آموزش دیده اند. تا بتوانند به افرادی که دارای مشکل بدنی یا راه رفتن هستند. راه هایی را برای بهبود وضعیت بدنی و راه رفتن مستقل را بیابند.
کاردرمانی نام خود را از تمرکز بر توانمندسازی افراد گرفته است. بازیابی توان برای حضور مستقل در محیط خانه و بیرون خانه یا شغل و فعالیت هایی که قبل از سکته به آن مشغول بوده اند.
مداخلات گوناگون سکته مغزی در کاردرمانی مورد استفاده قرار می گیرد. این فرایند می تواند به افراد کمک بکند؛ تا استقلال عملکردی خود را به حداکثر برسانند
اما در مرحله اول و ۴۸ساعت بعد از سکته مغزی که بیمار وضعیت با ثباتی پیدا کرد. در بیمارستان یا خانه کاردرمانی باید شروع بشود.
پس از سکته مغزی، افراد ممکن است؛ برای انجام فعالیت های روزمره زندگی؛ مانند خوردن، حمام کردن یا لباس پوشیدن دچار مشکل بشوند.
خوشبختانه، کاردرمانگران به صورت ویژه و تخصصی آموزش دیده اند. تا بتوانند به افرادی که دارای مشکل بدنی یا راه رفتن هستند. راه هایی را برای بهبود وضعیت بدنی و راه رفتن مستقل را بیابند.
کاردرمانی نام خود را از تمرکز بر توانمندسازی افراد گرفته است. بازیابی توان برای حضور مستقل در محیط خانه و بیرون خانه یا شغل و فعالیت هایی که قبل از سکته به آن مشغول بوده اند.
مداخلات گوناگون سکته مغزی در کاردرمانی مورد استفاده قرار می گیرد. این فرایند می تواند به افراد کمک بکند؛ تا استقلال عملکردی خود را به حداکثر برسانند
اما در مرحله اول و ۴۸ساعت بعد از سکته مغزی که بیمار وضعیت با ثباتی پیدا کرد. در بیمارستان یا خانه کاردرمانی باید شروع بشود.
اولین کاری که کاردرمان بعد از سکته آموزش میدهد
یکی از اولین کارهایی که بعد از سکته مغزی باید انجام بگیرد. آموزش نحوه خوابیدن و نشستن بیمار می باشد.
وضعیت نشستن فردی که دچارسکته مغزی شده است.
تا جایی که ممکن است، بیمار نباید روی زمین بنشیند. زیرا برخواستن برای آنها خیلی سخت است. روی صندلی دارای پشتی بنشینند. دست را روی یک تکیه گاه حمایتی قرار بدهند.
وضعیت خوابیدن فردی که دچار سکته مغزی شده است
- بیمار باید به حالت طاقباز بخوابد. همپنین یک بالش زیر دست آسیب دیده قرار بدهد.
- روی سمت سالم بخوابید. زیر دست و پای آسیب دیده بالش بگذارید. مایل به سمت جلو قرار بگیرید. به گونه ای که دست از بدن عقبتر نباشد.
- روی سمت آسیب دیده بخوابید. دست زیر بدن قرار نگیرد. کف دست در وضعیت رو به بالا باشد. زیر پای سالم بالش قرار بدهید. وزن بدن را روی سمت آسیب دیده نیاندازید.
مشاوره و آموزش کاردرمانی بلافاصله بعد از سکته مغزی
نحوه بلند شدن و نشستن
کاردرمان به خانواده و بیمار نحوه بلند شدن و نشستن از روی تخت را آموزش می دهد. همچنین انتقال از ویلچر به تخت و از تخت به ویلچر را نیز یاد می دهد. این آموزش برای وارد نشدن کمترین فشار و آسیب به بیمار و همراهان بیمار است.
نحوه انتقال از ویلچر به تخت
ویلچر را از سمت سالم بیمار تا جایی که امکان دارد به تخت نزدیک بکنید. روی لبه ویلچر قرار بگیرید. دست سالم را روی تخت تکیه بدهید. روی پای سالم بلند بشوید. باسن را از روی ویلچر بلند کرده و روی تخت قرار بدهید. و خودتان را به درون تخت هول بدهید.
نحوه انتقال از تخت به ویلچر
ویلچر را تا حد ممکن به تخت نزدیک و قفل بکنید. دست سمت سالم را روی لبه ویلچر قرار بدهید. روی پای سالم بلند بشوید. باسن را از سمت سالم روی لبه ویلچر قرار بدهید. در انتها خود را داخلل ویلچر صاف نگهدارید.
در کلینیک آترا برای بیمار سکته مغزی چه کاری انجام می شود؟
ابتدا یک ارزیابی اولیه را انجام می دهیم . تا به بهترین نحو تشخیص بدهیم؛ که چه چیزی ممکن است برای بهبود سکته مغزی شما مفید است. تا بتوانید در کمترین زمان ممکن و به بهترین شکل توانایی خود را بازیابی کنید.
پس از ارزیابی اولیه، موارد زیر انجام می شود
آموزش های اولیه زیر انجام می شود.
- خوابیدن
- نشستن
- انتقال از ویلچر به تخت
- انتقال از تخت به ویلچر
- چگونگی نشستن روی تخت
ارائه راهنمایی یا کمک در تهیه تجهیزات زیر انجام می گیرد.
- واکر
- ویلچر
- ارتز یا فناوریهای جدید برای کمک به بهبودی
ارزیابی های زیر انجام می گیرد.
- وضعیت بدنی
- دامنه حرکتی مفاصل و اسپاسم
- ضعف عضلات
- نواحی درگیر بدن
- در صورت وجود اختلال در بلع و غذا خوردن به گفتاردرمانی ارجاع داده می شود.
شروع تمرینات حرکتی
- دامنه حرکتی غیرفعال یا PROM
- دامنه حرکتی با کمک فعال یا AROM
تمرین های کششی و تقویتی و تعادلی را شروع می کنیم.
در شکل های زیر نمونه ای از تمرینات کششی اندام فوقانی و تحتانی برای بیماران سکته مغزی آورده شده است.
- کشش قفسه سینه؛ برای تقویت کردن، صاف ایستادن تنه، حرکات دست و راحت تنفس کردن
- کشش دست و زیربغل برای تقویت حرکات دست
وزن انداختن روی اندام مبتلا را شروع می کنیم.
بعد از بهبودی اولیه ی بیمار سکته مغزی و رسیدن به مرحله راه رفتن، معمولا نود درصد بیماران در انتقال وزن درست روی پای مشکل دار یا اندام مبتلا، مشکل دارند.
این مشکل به دلیل ضعف عضلات سمت مبتلا و فراموشی مغزی اتفاق می افتد. این موضوع باعث می شود که بدن فرد برای اینکه وزن بیشتری را روی سمت سالم منتقل بکند؛ به سمت سالم کج بشود.
در نتیجه چرخش در ناحیه تنه و لگن ایجاد می شود. لگن و شانه سمت سالم، افتاده و به سمت جلو چرخیده، حالت میگیرد. لگن سمت مبتلا به سمت بالا و عقب می چرخد. زانو دچار عقب زدگی شدید می شود. این به این دلیل است که؛ فرد تلاش میکند با عقب زدن زانو پاشنه را به زمین برساند. در هنگام راه رفتن پای سمت مبتلا عقب می ماند و گاهی به دلیل ضعف عضلات حین راه رفتن، چرخش هم دارد.
فیلم آموزشی تمرین انتقال وزن و تقویت زانو
فیلم آموزشی تمرین وزن انداختن روی اندام مبتلا
وزن انداختن روی دست
تمرین وزن انداختن روی دست، به مقابله بدن با عدم فراموشی سمت مبتلا کمک میکند. همچنین باعث تقویت قدرت و سطح تحمل عضلات دست می شود. علاوه بر این از جمع و خم شدن آرنج و مچ دست و در رفتگی شانه (در سمت مبتلای افراد مبتلا به سکته، بسیار شایع است) جلوگیری می کند.
مرحله پایانی در بیمار مبتلا به سکته مغزی آموزش نحوه درست راه رفتن و راه انداختن مچ دست و انگشتان برای انجام کارهای ریز دستی می باشد.
فیلم آموزشی وزن انداختن روی دست و پا و تقویت چهارسر ران
اصلاح راه رفتن را انجام می دهیم.
شخص سکته مغزی با الگوی زیر راه رفتن را شروع می کند. این روش راه رفتن باید اصلاح بشود.
راه انداختن مچ دست و انگشتان
- خم و صاف شدن مچ دست
- چرخش مچ دست
- باز و بسته شدن انگشتان
- گرفتن با انگشتان
- تقویت مچ دست
- قدرت مچ دست
- گرفتن با کل انگشتان
